Muziek schrijven op notenpapier
Handgeschreven muziek leest makkelijk als elke notenbalk op dezelfde manier begint, elke maat klopt en elke noot een paar tekenregels volgt. Deze gids behandelt ze in de volgorde waarin je ze schrijft.
Kort antwoord
Begin elke notenbalk met een sleutel en de voortekening; zet de maatsoort alleen op de eerste notenbalk. Verdeel de notenbalk met potlood in maten en schrijf daarna de noten: nootkoppen die één tussenruimte vullen, stokken van ongeveer 3½ tussenruimte lang, omhoog aan de rechterkant voor noten onder de middelste lijn en omlaag aan de linkerkant voor noten erboven. Controleer of de tellen in elke maat optellen tot de maatsoort.
Wat je nodig hebt
- Blanco notenpapier. Het notenpapier op deze site heeft 11 notenbalken op US Letter en 12 op A4, met ongeveer 2,1 mm tussen de lijnen.
- Een potlood, zoals een HB of een vulpotlood van 0,5 mm, en een goede gum. Verkeerde noten horen bij het schrijven van muziek.
- Een korte liniaal voor maatstrepen en waardestrepen. Maatstrepen uit de losse hand gaan na een paar notenbalken scheef staan.
Ken de notenbalk
Een notenbalk heeft vijf lijnen en vier tussenruimtes, altijd van onder naar boven geteld. De sleutel bepaalt welke noot elke lijn voorstelt. Noten boven of onder de notenbalk staan op korte extra lijntjes, hulplijnen genoemd, die je zelf tekent.
| G-sleutel (vioolsleutel) | F-sleutel (bassleutel) | |
|---|---|---|
| Waar hij staat | De krul draait om de tweede lijn, die daardoor G wordt | De twee stippen staan aan weerszijden van de vierde lijn, die daardoor F wordt |
| Lijnen, van onder naar boven | E, G, B, D, F | G, B, D, F, A |
| Tussenruimtes, van onder naar boven | F, A, C, E | A, C, E, G |
| Centrale C | Op één hulplijn onder de notenbalk | Op één hulplijn boven de notenbalk |
| Gebruikt voor | Zang, viool, fluit, gitaar, de rechterhand op piano | Cello, basgitaar, lage stemmen, de linkerhand op piano |
Schrijf het begin van elke notenbalk
- Sleutel. Teken hem helemaal aan het begin van de notenbalk, op elke notenbalk van het stuk.
- Voortekening. Schrijf direct na de sleutel de kruisen of mollen van de toonsoort, op elke notenbalk. Kruisen staan altijd in de volgorde fis, cis, gis, dis, ais, eis, bis, en mollen in de volgorde bes, es, as, des, ges, ces, fes. Een toonsoort met twee kruisen heeft fis en cis, nooit een ander paar.
- Maatsoort. Na de voortekening, alleen op de eerste notenbalk. Het bovenste getal is het aantal tellen in een maat; het onderste getal is de noot die één tel krijgt, waarbij 4 een kwartnoot betekent en 8 een achtste noot. 4/4 heeft vier kwartnoottellen per maat, 3/4 heeft er drie, en 6/8 heeft zes achtste noten, gevoeld als twee groepen van drie.
Plan de maten vóór de noten
Tel de maten in de frase en verdeel elke notenbalk daarna met licht potlood in gelijke delen. Op notenpapier van dit formaat zijn vier maten per notenbalk een prettige standaard; neem er twee of drie voor maten vol korte noten. Een maatstreep is een dunne verticale lijn van de bovenste lijn van de notenbalk naar de onderste. Sluit het stuk af met een slotstreep (dubbele maatstreep): een dunne lijn gevolgd door een dikke.
Nootwaarden
De vorm van een noot laat zien hoe lang hij duurt. In een 4/4-maat vullen de waarden hieronder een maat in deze hoeveelheden:
| Noot | Zo teken je hem | Tellen in 4/4 | Rust van dezelfde lengte |
|---|---|---|---|
| Hele noot | Een open ovaal, zonder stok | 4 | Hele rust: een blokje dat onder de vierde lijn hangt |
| Halve noot | Een open ovaal met een stok | 2 | Halve rust: een blokje dat op de middelste lijn ligt |
| Kwartnoot | Een gevuld ovaal met een stok | 1 | Kwartrust: een verticale zigzag |
| Achtste noot | Een gevuld ovaal, stok en één vlag | ½ | Achtste rust: een schuine streep met één haakje, als een 7 |
| Zestiende noot | Een gevuld ovaal, stok en twee vlaggen | ¼ | Zestiende rust: dezelfde streep met twee haakjes |
Een punt achter een noot voegt de helft van zijn waarde toe: een gepunteerde halve noot duurt 3 tellen, een gepunteerde kwartnoot 1½. Twee noten van dezelfde toonhoogte die met een overbindingsboog verbonden zijn, speel je als één lange noot. Zo kan een klank over een maatstreep heen doorklinken.
Teken noten die goed leesbaar zijn
- Nootkoppen. Laat elke kop één tussenruimte vullen, licht ovaal en iets schuin omhoog naar rechts. Bij een noot op een lijn loopt de lijn door het midden; een noot in een tussenruimte raakt de lijnen erboven en eronder.
- Stokken. Ongeveer 3½ tussenruimte lang, de afstand van een octaaf. Noten onder de middelste lijn krijgen een stok omhoog aan de rechterkant van de kop; noten erboven krijgen een stok omlaag aan de linkerkant. Noten op de middelste lijn wijzen meestal omlaag.
- Vlaggen. Altijd aan de rechterkant van de stok, welke kant de stok ook op wijst.
- Waardestrepen. Vervang de vlaggen van achtste en zestiende noten die in dezelfde tel vallen door een rechte waardestreep. Verbind in 4/4 achtste noten per twee, of per vier over tel 1 en 2 of tel 3 en 4, maar niet over het midden van de maat.
- Hulplijnen. Zet ze op dezelfde afstand als de lijnen van de notenbalk en maak ze maar een klein beetje breder dan de nootkop. Verbind de hulplijnen van naburige noten niet met elkaar.
- Voortekens. Een kruis, mol of herstellingsteken staat vlak voor de nootkop, op dezelfde lijn of in dezelfde tussenruimte. Het geldt tot het eind van de maat.
Verdeel de noten over de maat
Geef langere noten meer ruimte dan kortere, maar niet strikt naar verhouding: een halve noot heeft iets meer ruimte nodig dan een kwartnoot, niet twee keer zoveel. Laat na elke maatstreep een kleine opening voor de eerste noot. Zet op een pianosysteem noten die tegelijk klinken recht onder elkaar, zodat je de notenbalken met G-sleutel en F-sleutel als één geheel kunt lezen.
Controleer elke maat
Tel elke maat voordat je iets met pen overtrekt. De waarden van de noten en rusten moeten optellen tot de maatsoort: vier kwartnoottellen in 4/4, drie in 3/4. Een maat die een achtste noot tekortkomt, is de meest voorkomende fout in handgeschreven muziek, en met potlood is die veel makkelijker te herstellen.
Veelgemaakte fouten
- Stokken aan de verkeerde kant. Een stok omhoog hoort rechts van de kop, een stok omlaag links.
- Nootkoppen die twee tussenruimtes bedekken. Een te grote kop zit tussen twee toonhoogtes in en is niet te lezen.
- De sleutel en voortekening vergeten op latere notenbalken. Elke notenbalk heeft ze allebei nodig; alleen de maatsoort schrijf je één keer.
- Een waardestreep over het midden van een 4/4-maat. Dan zie je niet waar tel 3 begint.
- Voortekens achter de noot. Ze staan altijd vóór de nootkop.
Hoe je verdergaat
Print een paar vellen notenpapier en schrijf een korte melodie over die je al kent, terwijl je onderweg elke regel hierboven controleert. In de generator zet je de notenbalken om naar een G-sleutel of F-sleutel, een pianosysteem of gitaartabulatuur met zes lijnen, en kies je 6 tot 12 notenbalken per pagina. Voor akkoordschema's en songteksten naast de muziek leg je er een vel gelinieerd papier bij.
Veelgestelde vragen
Welke kant gaan de stokken van noten op?
Bij noten onder de middelste lijn van de notenbalk gaat de stok omhoog vanaf de rechterkant van de nootkop. Bij noten erboven gaat de stok omlaag vanaf de linkerkant. Noten op de middelste lijn krijgen meestal een stok omlaag.
Moet ik de sleutel op elke notenbalk schrijven?
Ja. De sleutel en de voortekening staan aan het begin van elke notenbalk. De maatsoort schrijf je alleen aan het begin, en daarna alleen opnieuw waar hij verandert.
Hoeveel maten zet ik op één notenbalk?
Vier is een goede standaard op gewoon notenpapier. Neem er twee of drie als een maat veel achtste of zestiende noten bevat, en tot zes voor langzame muziek met lange noten.
Hoe lang moet de stok van een noot zijn?
Ongeveer drie en een halve tussenruimte, de hoogte van een octaaf. Op notenpapier met 2,1 mm tussen de lijnen is dat ongeveer 7 tot 8 mm.
Schrijf ik muziek met pen of met potlood?
Met potlood voor het concept, zodat je verkeerde noten kunt uitgummen en de ruimte kunt aanpassen. Gebruik alleen een fijne pen voor een definitieve versie die anderen gaan lezen.